ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಕೆಲಸವೇ ಅಥವಾ ಜೀವನಶೈಲಿಯೇ?

ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಸಂಬಳಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ. ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಹ ಜೀವನಶೈಲಿ. ಶಿಕ್ಷಕರು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಬೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಆಲೋಚನೆ, ನಡೆ, ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮಹತ್ತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ದಿಕ್ಕೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ವೃತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನು ಶಾಲೆಯೊಳಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಮಾತು, ವರ್ತನೆ, ಶಿಸ್ತು, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಶಿಕ್ಷಕನು ಹೇಳುವ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅವನು ಬದುಕುವ ರೀತಿಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಠವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸುಂದರ ಸುಭಾಷಿತವೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ:

ವಸ್ತ್ರೇಣ ವಪುಷಾ ವಾಚಾ ವಿದ್ಯಯಾ ವಿನಯೇನ ಚ |
ವಕಾರಃ ಪಂಚಭಿರ್ಯುಕ್ತಃ ನರೋ ಭವತಿ ಪೂಜಿತಃ ||

ಅರ್ಥಾತ್, ಒಳ್ಳೆಯ ವಸ್ತ್ರ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ದೇಹ, ಸತ್ಮಾತು, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿನಯ—ಈ ಐದು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಕನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಈ ಗುಣಗಳ ಜೀವಂತ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿರಬೇಕು.

ಶಿಕ್ಷಕನು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಚಟಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಪಾಠ ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕನು ಪಾಠ ಹೇಳುವಂತೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಕ್ಕಳು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಹಜವಾದ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿಯೂ “ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು” ಎಂಬ ಗೌರವವು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಮಾತು ಮತ್ತು ನಡೆ ಒಂದಾಗಿರುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿರುವುದು ಕೆಲಸದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನೋಭಾವವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಾನು ತಾನೇ ಬೆಳೆಯುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಶಿಕ್ಷಕನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಕನು, ಕಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಶಿಕ್ಷಕನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸದಾ ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು—ನಾನು ಇಂದು ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಏನು ನೀಡಿದೆ? ನಾಳೆ ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಲು ಏನು ಕಲಿಯಬೇಕು? ಎಂಬ ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆ ಶಿಕ್ಷಕನ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯು ತಾಳ್ಮೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಬದುಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತರಗತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವರನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ದಂಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಶಿಕ್ಷಕನ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಶ್ರಮ, ಶಿಸ್ತು, ಗೌರವ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇವು ಪಾಠಪುಸ್ತಕಗಳ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಶಿಕ್ಷಕನ ನಡೆ-ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಬೇಕು.

ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಅಂಕಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಗಳ ನಡುವೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದಣಿವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನು ಕೇವಲ ವಿಷಯದ ತಜ್ಞನಾಗಿರದೆ, ಮಾನಸಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು. ಒಂದು ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಮಾತು ಅಥವಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ನೋಟವೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮರುಜೀವಂತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದಾಗ “ಇದು ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಕ್ಷಣವೇ ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಫಲ.

ಶಿಕ್ಷಕನು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ದಂಡಿಸುವವನಾಗಿರದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾಗಿರಬೇಕು. ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಭಯವಿಲ್ಲದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲು, ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಭಗವದ್ಗೀತೆ 4.34 ಶ್ಲೋಕವು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया |
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिन: ||

ಅರ್ಥ: ಒಬ್ಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ. ಅಂತಹ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಗುರು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬಲ್ಲನು.

• ಉಪನಿಷತ್ತು, ಭಾಗವತ ಹಾಗೂ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ವಚನಗಳು ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ—
“ಆಚಾರ್ಯವಾನ್ ಪುರುಷೋ ವೇದ” ಎಂಬಂತೆ, ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೆ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ; ಅದು ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ, ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕನು ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ದೀಪವಾಗಿರಬೇಕು.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯು ಸೇವೆ, ಸಮರ್ಪಣೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣ ಜೀವನಶೈಲಿ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು—ಅದು ಸಮಾಜದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಮಾರ್ಗ.

ಜೀವನ ಕುಲಕರ್ಣಿ

ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು,

ನವ್ ಕೀಸ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್

ಬೆಂಗಳೂರು – 560064

Jeevan.kulkarni@navkisedu.com

Mob – 9686705242